рдмिрд╣ाрд░ рдмोрд░्рдб - рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдХैрдоिрд╕्рдЯ्рд░ी
1. рдоूрд▓ рдкрд░िрднाрд╖ाрдПँ рдПрд╡ं рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ
рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯ्рдп (Electrolyte): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЬрд▓ीрдп рд╡िрд▓рдпрди рдпा рдЧрд▓िрдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े: NaCl, HCl, H₂SO₄)। рдЗрдирдХा рдЖрдпрдирди рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдоुрдХ्рдд рдЖрдпрди рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдЕрд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯ्рдп (Non-Electrolyte): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рд╡िрд▓рдпрди рдоें рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдирд╣ीं рдХрд░рддे (рдЬैрд╕े: рдпूрд░िрдпा, рдЧ्рд▓ूрдХोрдЬ, рдПрдеेрдиॉрд▓)। рдЗрдирдХा рдЖрдпрдирди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╡ैрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╕ेрд▓ (Electrolytic Cell): рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ेрд▓ рдЬрд╣ाँ рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ेрд▓ рдоें рдКрд░्рдЬा рдХा рд░ूрдкांрддрд░рдг рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рд╕े рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдКрд░्рдЬा рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓ (Galvanic Cell): рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ेрд▓ рдЬрд╣ाँ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ेрд▓ рдоें рдКрд░्рдЬा рдХा рд░ूрдкांрддрд░рдг рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╕ेрд▓ рдХे рдШрдЯрдХ
- рдРрдиोрдб (Anode): рдЬрд╣ाँ рдСрдХ्рд╕ीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै (рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХा рдд्рдпाрдЧ)
- рдХैрдеोрдб (Cathode): рдЬрд╣ाँ рдЕрдкрдЪрдпрди рд╣ोрддा рд╣ै (рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХा рдЧ्рд░рд╣рдг)
- рд▓рд╡рдг рд╕ेрддु (Salt Bridge): рдЖрдпрдиों рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै
- рдмाрд╣्рдп рдкрд░िрдкрде (External Circuit): рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХा рдоाрд░्рдЧ
2. рд╡ैрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╕ेрд▓ (Electrolytic Cell)
рдХाрд░्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд: рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯ्рдп рдХे рд╡िрд▓рдпрди рдоें рджो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рдбुрдмोрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдмैрдЯрд░ी рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдмैрдЯрд░ी рдХा рдзрдиाрдд्рдордХ рд╕िрд░ा рдРрдиोрдб рд╕े рдФрд░ рдЛрдгाрдд्рдордХ рд╕िрд░ा рдХैрдеोрдб рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै। рдРрдиोрдб рдкрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдХрд░рдг рдФрд░ рдХैрдеोрдб рдкрд░ рдЕрдкрдЪрдпрди рд╣ोрддा рд╣ै।
рдлैрд░ाрдбे рдХे рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрди рдиिрдпрдо
рдк्рд░рдердо рдиिрдпрдо: рдЕрдкрдШрдЯ्рдп рдкрд░ рдЬрдоा рд╣ुрдП рдкрджाрд░्рде рдХी рдоाрдд्рд░ा (m) рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдЖрд╡ेрд╢ (Q) рдХे рд╕рдоाрдиुрдкाрддी рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЬрд╣ाँ:
Z = рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рддुрд▓्рдпांрдХ (g/C)
I = рдзाрд░ा (рдПрдо्рдкिрдпрд░)
t = рд╕рдордп (рд╕ेрдХंрдб)
Q = I × t (рдХूрд▓ॉрдо)
рдж्рд╡िрддीрдп рдиिрдпрдо: рд╕рдоाрди рдЖрд╡ेрд╢ рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдЕрдкрдШрдЯ्рдпों рдкрд░ рдЬрдоा рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдоाрдд्рд░ा рдЙрдирдХे рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рддुрд▓्рдпांрдХों (E) рдХे рд╕рдоाрдиुрдкाрддी рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЬрд╣ाँ E = рддुрд▓्рдпांрдХ рднाрд░ = рдЖрдгрд╡िрдХ рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди / рд╕ंрдпोрдЬрдХрддा
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдХॉрдкрд░ рд╕рд▓्рдлेрдЯ рдХा рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрди
рдЬрдм рдХॉрдкрд░ рд╕рд▓्рдлेрдЯ (CuSO₄) рдХे рд╡िрд▓рдпрди рдХा рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
рдХैрдеोрдб рдкрд░: Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu (рдХॉрдкрд░ рдЬрдоा рд╣ोрддा рд╣ै)
рдРрдиोрдб рдкрд░: 2H₂O → O₂ + 4H⁺ + 4e⁻ (рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдЧैрд╕ рдоुрдХ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै)
3. рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓ (Galvanic Cell)
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдбैрдиिрдпрд▓ рд╕ेрд▓ (Zn | Zn²⁺ || Cu²⁺ | Cu)
рдХाрд░्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд:
- рдРрдиोрдб (Anode): рдЬिंрдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рдкрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै: Zn → Zn²⁺ + 2e⁻
- рдХैрдеोрдб (Cathode): рдХॉрдкрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рдкрд░ рдЕрдкрдЪрдпрди рд╣ोрддा рд╣ै: Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu
- рд╕ेрд▓ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा: Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu
- рд╕ेрд▓ рд╡िрднрд╡ (Cell Potential): рдИрдПрдордПрдл (EMF) = EрдХैрдеोрдб - EрдРрдиोрдб
рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓
рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╕ेрд▓
рд▓рд╡рдг рд╕ेрддु рдХा рдорд╣рдд्рд╡
- рдкрд░िрдкрде рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ
- рдЖрдпрдиों рдХा рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг
- рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрджाрд╕ीрдирддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा
- рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рдХो рдЬाрд░ी рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ
4. рдоाрдирдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рд╡िрднрд╡
рдкрд░िрднाрд╖ा: рдоाрдирдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों (25°C, 1M рд╡िрд▓рдпрди, 1 atm рджाрдм) рдоें рдХिрд╕ी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рдХा рд╡िрднрд╡ рдЬрдм рд╡рд╣ рдоाрдирдХ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб (SHE) рд╕े рдЬुреЬा рд╣ो।
рдорд╣рдд्рд╡:
- рдзाрддुрдУं рдХी рдЕрдкрдЪाрдпрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдоाрдкрди
- рд╕ेрд▓ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рдХी рд╕्рд╡рддःрдк्рд░рд╡рд░्рддिрддा (Spontaneity): рдпрджि Eoрд╕ेрд▓ > 0, рддो рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡рддः рд╣ोрдЧी
- рдзाрддुрдУं рдХी рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг
рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╢्рд░ेрдгी
(рдШрдЯрддे рдЕрдкрдЪाрдпрдХ рдЧुрдг рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдзाрддुрдПँ)
5. рдирд░्рдирд╕्рдЯ рд╕рдоीрдХрд░рдг (Nernst Equation)
рдпрд╣ рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╡िрднिрди्рди рд╕ांрдж्рд░рддाрдУं рдкрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рд╡िрднрд╡ рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै।
25°C рдкрд░:
рдЬрд╣ाँ:
Q = рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рднाрдЧрдлрд▓ (Reaction Quotient)
n = рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा
R = рдЧैрд╕ рд╕्рдеिрд░ांрдХ (8.314 J/mol·K)
T = рддाрдкрдоाрди рдХेрд▓्рд╡िрди рдоें
F = рдлैрд░ाрдбे рд╕्рдеिрд░ांрдХ (96485 C/mol)
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЬिंрдХ-рдХॉрдкрд░ рд╕ेрд▓ рдХे рд▓िрдП рдирд░्рдирд╕्рдЯ рд╕рдоीрдХрд░рдг
Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu
Q = [Zn²⁺]/[Cu²⁺]
E = Eo - (0.059/2) log([Zn²⁺]/[Cu²⁺])
6. рдЪाрд▓рдХрддा (Conductivity)
рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЪाрд▓рдХрддा (Specific Conductivity - ╬║): 1 рд╕ेрдоी рджूрд░ी рд╡ाрд▓े 1 рд╕ेрдоी² рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХे рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рд╡ाрд▓े рд╡िрд▓рдпрди рдХा рдЪाрд▓рдХрдд्рд╡। рдЗрдХाрдИ: рд╕ीрдоेрди्рд╕ рдк्рд░рддि рд╕ेрдоी (S cm⁻¹)
рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा (Molar Conductivity - ╬Ыm):
рдЬрд╣ाँ M = рдоोрд▓рд░ рд╕ांрдж्рд░рддा (mol L⁻¹)। рдЗрдХाрдИ: S cm² mol⁻¹
рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा рдмрдиाрдо рд╕ांрдж्рд░рддा рдХा рдЧ्рд░ाрдл
рдХोрд▓рд░ाрдЙрд╢ рдХा рдиिрдпрдо
рдЕрдиंрдд рддрдиुрддा рдкрд░ рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा: ╬Ыom = ╬╗o+ + ╬╗o-
рдЬрд╣ाँ ╬╗o+ рдФрд░ ╬╗o- рдХ्рд░рдорд╢ः рдзрдиाрдпрди рдФрд░ рдЛрдгाрдпрди рдХी рд╕ीрдоांрдд рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддाрдПँ рд╣ैं।
7. рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯ्рдпों рдХे рдк्рд░рдХाрд░
| рдЧुрдг | рдк्рд░рдмрд▓ рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯ्рдп | рджुрд░्рдмрд▓ рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯ्рдп |
|---|---|---|
| рдкрд░िрднाрд╖ा | рд╡िрд▓рдпрди рдоें рдкूрд░्рдгрддः рдЖрдпрдиिрдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं | рд╡िрд▓рдпрди рдоें рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЖрдпрдиिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं |
| рдЖрдпрдирди рдХी рдоाрдд्рд░ा | рд▓рдЧрднрдЧ 100% | 1-10% |
| рдЪाрд▓рдХрддा | рдЙрдЪ्рдЪ | рдиिрдо्рди |
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | NaCl, HCl, H₂SO₄, NaOH | CH₃COOH, NH₄OH, H₂CO₃ |
| рддрдиुрдХрд░рдг рдкрд░ рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा | рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдв़рддी рд╣ै | рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддी рд╣ै |
8. рд╡ैрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╕ेрд▓ рдХे рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ
- рдзाрддु рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖рдг: рдЬैрд╕े рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо (рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рд╕े), рд╕ोрдбिрдпрдо (рдЧрд▓िрдд NaCl рд╕े), рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо
- рд╡िрдж्рдпुрддрд▓ेрдкрди (Electroplating): рд╕рдЬाрд╡рдЯ рдпा рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдг рд░ोрдХрдеाрдо рдХे рд▓िрдП рдзाрддु рдХी рдкрд░рдд рдЪреЭाрдиा (рдЬैрд╕े: рд╕ोрдиा/рдХ्рд░ोрдоिрдпрдо рд▓ेрдкрди)
- рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг: рдЬैрд╕े рддाँрдмे (Cu) рдХा рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг
- рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрдиी рдЕрдкрдЪрдпрди: рдЬैрд╕े рдРрд▓्рдХीрдиों рдХा рдРрд▓्рдХेрди рдоें рд░ूрдкांрддрд░рдг
- рдЕрдиोрдбीрдХрд░рдг: рдЬैрд╕े рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо рдкрд░ рдоोрдЯी рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдкрд░рдд рдмрдиाрдиा
9. рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓ рдХे рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ
рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдмैрдЯрд░ी
рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдмाрдж рдлेंрдХ рджी рдЬाрддी рд╣ै
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЬिंрдХ-рдХाрд░्рдмрди рд╕ेрд▓, рдРрд▓्рдХेрд▓ाрдЗрди рд╕ेрд▓
рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा:
Zn + 2MnO₂ → ZnO + Mn₂O₃
рдж्рд╡िрддीрдпрдХ рдмैрдЯрд░ी
рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд▓ेрдб-рдПрд╕िрдб, рд▓िрдеिрдпрдо-рдЖрдпрди
рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा (рд▓ेрдб-рдПрд╕िрдб):
Pb + PbO₂ + 2H₂SO₄ ⇌ 2PbSO₄ + 2H₂O
рдИंрдзрди рд╕ेрд▓
рдиिрд░ंрддрд░ рдИंрдзрди рдЖрдкूрд░्рддि рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди-рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рд╕ेрд▓
рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा:
2H₂ + O₂ → 2H₂O
10. рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдг (Corrosion)
рдкрд░िрднाрд╖ा: рд╡ाрддाрд╡рд░рдгीрдп рдХाрд░рдХों (O₂, H₂O, CO₂) рдХे рдХाрд░рдг рдзाрддुрдУं рдХा рдзीрд░े-рдзीрд░े рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиा।
рд▓ोрд╣े рдоें рдЬंрдЧ рд▓рдЧрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा
рдХैрдеोрдб: O₂ + 2H₂O + 4e⁻ → 4OH⁻
рдЕंрддिрдо: 2Fe + O₂ + 2H₂O → 2Fe(OH)₂ → Fe₂O₃·xH₂O (рдЬंрдЧ)
рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдг рд░ोрдХрдиे рдХे рдЙрдкाрдп
- рдкेंрдЯिंрдЧ рдпा рдЧ्рд░ीрд╕िंрдЧ: рдзाрддु рд╕рддрд╣ рдХो рд╡ाрдпु рдФрд░ рдирдоी рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा
- рдмрд▓ुрдЖ рд▓ोрд╣ा (Galvanization): рд▓ोрд╣े рдкрд░ рдЬрд╕्рддे рдХी рдкрд░рдд рдЪрдв़ाрдиा
- рд╡िрдж्рдпुрддрд░ोрдзी рд▓ेрдк (Anodization): рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо рдкрд░ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдкрд░рдд рдмрдиाрдиा
- рдмрд▓िрджाрдиी рдПрдиोрдб (Sacrificial Anode): рдЬिंрдХ рдпा рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо рдХे рдм्рд▓ॉрдХ рд▓рдЧाрдиा
- рдоिрд╢्рд░рдзाрддु рдмрдиाрдиा: рд╕्рдЯेрдирд▓ेрд╕ рд╕्рдЯीрд▓ (рд▓ोрд╣ा + рдХ्рд░ोрдоिрдпрдо + рдиिрдХрд▓)
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु рдПрд╡ं рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдпुрдХ्рддिрдпाँ
- рдлैрд░ाрдбे рдХे рдиिрдпрдо рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд▓िрдП рдЖрдзाрд░ рд╣ैं - рд╕ूрдд्рд░ m = ZIt рдФрд░ рд╕рдорддुрд▓्рдп рднाрд░ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рд╕рдордЭें
- рдоाрдирдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рд╡िрднрд╡ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ेрд▓ EMF рд╡ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा рдХी рд╕्рд╡рддःрдк्рд░рд╡рд░्рддिрддा рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╣ोрддा рд╣ै - E° рд╕ेрд▓ > 0 рдХा рдЕрд░्рде рд╕्рд╡рддः рдЕрднिрдХ्рд░िрдпा
- рдирд░्рдирд╕्рдЯ рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╡िрднिрди्рди рд╕ांрдж्рд░рддाрдУं рдкрд░ EMF рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै - log Q рдХा рдз्рдпाрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдЧрдгрдиा рдХрд░ें
- рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा vs рд╕ांрдж्рд░рддा рдЧ्рд░ाрдл рд╕े рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯ्рдп рдХी рдк्рд░рдХृрддि (рдк्рд░рдмрд▓/рджुрд░्рдмрд▓) рдкрддा рдЪрд▓рддी рд╣ै
- рдмैрдЯрд░िрдпों рд╡ рдИंрдзрди рд╕ेрд▓ों рдХे рдХाрд░्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं - рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпाрдПँ рдпाрдж рд░рдЦें
- рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдг рдПрдХ рд╡िрдж्рдпुрддрд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै - рдРрдиोрдбिрдХ рдФрд░ рдХैрдеोрдбिрдХ рдЕрднिрдХ्рд░िрдпाрдПँ рд╕рдордЭें
- рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рдкрд╣рдЪाрди: рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓ рдоें рдПрдиोрдб рдЛрдгाрдд्рдордХ рдФрд░ рдХैрдеोрдб рдзрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрдкрдШрдЯрдиी рд╕ेрд▓ рдоें рдЗрд╕рдХा рдЙрд▓्рдЯा рд╣ोрддा рд╣ै
рдк्рд░рдпोрдЧाрдд्рдордХ рдЯिрдк्рд╕ рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрди्рдп рдд्рд░ुрдЯिрдпाँ
- рд╡िрдж्рдпुрддрдЕрдкрдШрдЯрди рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рдХैрдеोрдб рдкрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдХрдо рд╡िрднрд╡ рд╡ाрд▓े рдЖрдпрди рдЬрдоा рд╣ोрддे рд╣ैं - рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдпाрдж рд░рдЦें
- рдЧैрд▓्рд╡ेрдиिрдХ рд╕ेрд▓ рдоें рдПрдиोрдб рд╡рд╣ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрдб рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╕े рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै
- рд▓рд╡рдг рд╕ेрддु рдХे рдмिрдиा рд╕ेрд▓ рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा - рдЖрдпрдиिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ
- рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдг рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрд▓िрджाрдиी рдПрдиोрдб (Sacrificial Anode) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै - рдЬрд╕्рддा рдпा рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо рдХे рдЯुрдХрдб़े
- рдоोрд▓рд░ рдЪाрд▓рдХрддा рдХी рдЧрдгрдиा рдоें рд╕ांрдж्рд░рддा рдХी рдЗрдХाрдИ mol L⁻¹ рдФрд░ рдЖрдпрддрди mL рдоें рд▓ेрдиे рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рдд्рд░ुрдЯि рд╕े рдмрдЪें
- рдирд░्рдирд╕्рдЯ рд╕рдоीрдХрд░рдг рдоें n (рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा) рдХा рдоाрди рд╕рд╣ी рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ें
Comments
Post a Comment